‘Boeien en binden van de toekomstige medewerker’ is de titel van een bijeenkomst voor mensen uit de transport- en logistiekwereld. Alfa Accountants heeft een aantal relaties uitgenodigd. Merel Brinkhof van Sectorinstituut Transport en Logistiek) Koen van Zeijl (commercieel directeur Transport People) en Edwin Timmermans (Alfa) geven hun visie op de ontwikkelingen op de arbeidsmarkt.

Met een nagenoeg geheel donkerrode kaart van Nederland – alleen Groningen, Friesland en Zuid-Limburg zijn lichtrood – illustreert Brinkhof het tekort aan chauffeurs. Volgens het UWV stonden er in het derde kwartaal van 2023 liefst 7.050 vacatures open. Geen wonder dat 55% van de transportondernemers de groei van hun bedrijf belemmerd ziet door een personeelstekort. En de aankomende golf van chauffeurs die met pensioen gaan, voorspelt weinig goeds. Van Zeijl heeft een sheet van het CBS meegenomen die laat zien dat de transportsector de meest vergrijsde van ons land is. Zo’n 28% van de werkenden is tussen de 55 en 75 jaar oud.

Vloeken in de kerk

Gelukkig staan er nog heel wat wegen open. De cijfers laten bijvoorbeeld zien dat het aandeel parttimers groeit en dat daar kansen liggen. 12,1% van de chauffeurs had in 2023 een deeltijdcontract. Tien jaar geleden was deeltijdwerken in de transportwereld nog ‘vloeken in de kerk’, maar nu is dat duidelijk anders.

Brinkhof haalt een aansprekend voorbeeld aan. Een HR-medewerker bij een transportonderneming moest een aantal vacatures invullen en wilde die parttime aanbieden. “Geen denken aan!” reageerde de directie, alleen fulltimers waren welkom. “Oké”, zei HR, “dan gaan we dat tijdelijk proberen.” Er werd een termijn van vijf maanden afgesproken en in die periode lukte het niet om zelfs maar één geschikte kandidaat te vinden. Toen HR de vacatures wel parttime mocht aanbieden, kwamen de geschikte kandidaten wèl tevoorschijn.

Het eerlijke verhaal vertellen

Vrouwen vormen een aantrekkelijke groep, die kan helpen de huidige en toekomstige tekorten op te vangen. Zo’n 5% van de beroepschauffeurs is vrouw – en hun aandeel groeit langzaam verder - en van hen is 45% jonger dan 45 jaar. Kortom, die kunnen nog jaren mee. Bovendien hebben vrouwen eigenschappen waar menig bedrijf veel aan kan hebben. Ze zorgen voor een betere sfeer en ze hebben minder competitiedrang. “Het is dus belangrijk om voor een goede man-vrouw-mix te zorgen.”

Om de sector voor vrouwen extra aantrekkelijk te maken, moet er wel wat gebeuren. De mogelijkheden om parttime te werken moeten worden verruimd. Maar tegelijk moet wel het eerlijke verhaal worden verteld. Sommige bedrijven doen het voorkomen alsof vrouwen in deeltijd onder schooltijd kunnen tijden. “We moeten het niet mooier maken dan het is. In deze sector kun je niet stipt om negen uur beginnen en om drie uur 's middags thuis zijn.”

Lees ook: “Keuze code 95-opleiding kan verschil maken”

Mega kostenpost

Werk aan de winkel is er ook om de sector aantrekkelijker te maken. In een onderzoek van Randstad naar de bekendheid en aantrekkelijkheid van allerlei sectoren, eindigt transport en logistiek onderaan. Volgens Brinkhof ligt daar een taak voor iedereen in de branche. Niet alleen om meer instroom van chauffeurs en logistiek medewerkers te genereren, maar ook om aantrekkelijker te worden voor hbo’ers en kandidaten met een universitaire opleiding. De steeds belangrijkere rol die data gaat spelen in het logistieke werk, vereist steeds meer knappe koppen.

Als je mensen aan je wilt binden, dan helpt het niet als ze tegelijkertijd met bosjes tegelijk door ziekte uitvallen. Met een ziekteverzuim van 6,5% scoort de sector heel hoog op het verkeerde lijstje. Een mega kostenpost; auto’s komen stil te staan, de planning moet omgegooid worden en er moeten dure invallers worden ingehuurd.

Hier stroomt veel geld weg, omdat niet iedereen het ziekteverzuim verrekent in de kostprijs – waarvan zo’n 50% bestaat uit personeelskosten. Brinkhof: ”HR wordt vaak gezien als kostenpost, maar hier kan de HR-afdeling zich als profitcenter profileren, want met goed beleid kun je veel winst boeken.”

Google Translate

Chauffeurs van elders hiernaartoe halen, is ook een mogelijkheid. Bij uitzendbureau Transport People hebben ze al acht jaar ervaring met Oostblok-chauffeurs. Het aantal arbeidsmigranten in ons land groeit nog steeds. Waren het er in 2018 zo’n 685.000, in 2022 was dat al gegroeid naar 985.000. De meesten van hen werken in de logistiek en transport. 

De chauffeurs die Transport People naar Nederland haalt, zijn veelal nog geen 35 jaar. Energieke knapen dus – ze hebben slechts één vrouwelijke chauffeur aan het werk – die hiernaartoe komen om hard en veel te werken.

Verloopt dat altijd vlekkeloos? Vaak wel, maar niet altijd natuurlijk, maakte Van Zeijl duidelijk. De taal kan nog wel eens een probleem zijn. Weliswaar spreken zijn chauffeurs steeds vaker een aardig mondje Engels, maar als de Nederlandse planner die taal niet machtig is, blijft de kloof. En Google Translate dan? Tsja, daar zijn de meningen over verdeeld. Daarmee, en met handen en voeten, kom je een heel eind. Maar sommige zaken zijn lastig te vertalen. En dat leidt al snel tot onbegrip en irritatie over en weer, zo wordt in de zaal opgemerkt. “Een Poolse chauffeur zei: ‘mijn loon klopt niet’. Maar ja, wát klopt er dan niet? Z’n overuren, de toeslagen? Om dat via Translate uit te zoeken, is lastig.”

Eerder stoppen

“Veel jongeren werken om eerder te kunnen stoppen.” Personeelsadviseur Edwin Timmermans gebruikt deze paradoxale stelling om te schetsen waar je rekening mee moet houden als je medewerkers wilt behouden. De tijd is voorbij dat een chauffeur 40 jaar voor dezelfde baas werkt. De moderne werknemer heeft een andere mindset. Die wil zich ontplooien. Die klopt aan bij personeelszaken met de vraag of hij of zij extra verlofdagen kan kopen. “Je zult er mee moeten dealen.”

De adviseur vestigt ook de aandacht op de geboorte- en ouderschapsverlofregelingen die steeds ruimer worden. “Het komt voor dat een kersverse vader of moeder tot wel zestien weken uit roulatie is. Hoe vang je dat op?”

Sportschool begonnen

Om personeel te krijgen en te behouden, vereist dan ook meer dan alleen een goed salaris. “Kijk naar het algehele welzijn van de werknemer.” Vitaliteit is een belangrijk aspect. Bijvoorbeeld te bereiken door in de kantine een gezonde lunch voor te zetten. Maar hij haalt ook een voorbeeld aan van een ondernemer die binnen zijn bedrijf een sportschool is begonnen, en medewerkers  beloont met extra verlofdagen, die minstens twee uur per week sporten.

Aantrekkelijke regelingen voor parttimers, buitenlandse chauffeurs inhuren; mogelijkheden om het tekort aan personeel op te vullen, zijn er zeker. Maar communicatie en betrokkenheid tonen, zijn ‘by far’ de belangrijkste wapens om personeel aan je te binden én aantrekkelijk te zijn voor nieuwe medewerkers. Dat is de rode draad van deze dag. “Mensen willen gezien en gehoord worden. Ga het gesprek aan. Ook met degenen waarvan je denkt ‘daarmee gaat het prima, niks aan de hand’. Goed contact met de medewerker is de basis. Daarmee kun je verzuim reduceren en de verblijfsduur verlengen.”

Tekst: Ton van der Vliet