Alphons van Erven zag in 2012 een van de belangrijkste trends in zijn sector zich al aandienen: duurzaamheid. Rhenus, een familiebedrijf met inmiddels 33.500 medewerkers, waarvan 2.000 in Nederland, durfde zijn nek uit te steken met de ontwikkeling van een nieuw distributiecentrum langs de snelweg bij Tilburg, het meest duurzame in zijn soort.

Geluk en wijsheid

“Voor de sector is het belangrijk, want met name grote klanten bevragen logistieke partners steeds kritischer over de performance op het gebied van duurzaamheid”, vertelt Van Erven. “Zo hebben wij veel medische klanten, die zijn daar extra scherp op. Ook vanuit de publieke opinie – logistiek wordt toch vaak geassocieerd met vervuilende vrachtauto’s – is het belangrijk om te laten zien dat je als organisatie milieuvriendelijk opereert. Daarnaast stellen ook financiers en banken steeds hogere eisen op het gebied van duurzaamheid. Want anders financieren ze je niet meer. Het is dan ook mijn stellige overtuiging dat als je niet inzet op duurzaamheid, je als bedrijf echt een serieus probleem hebt. Het is een van de belangrijkste voorwaarden voor de toekomst om je bedrijf te kunnen continueren. Wij hebben het geluk en de wijsheid gehad daar al eerder aan te denken. Zonder ons op de borst te kloppen hoor. Maar het geeft ons nu een voordeel ten opzichte van onze concurrentie.”

Hoe groot dat voordeel is? “Dat is moeilijk te meten”, zegt Van Erven, “maar we zijn afgelopen jaren jaarlijks 10 procent gegroeid. Duurzaamheid heeft een rol gespeeld bij klanten in de selectie van hun logistieke dienstverleners. Al zal een klant dat nooit zo heel expliciet zeggen.”

Certificaat duurzaamheid voor gebouw

In 2017 nam Van Erven het initiatief om het markante logistieke gebouw te ontwikkelen langs de A58 bij Tilburg. “Er was weerstand vanuit de eigen organisatie, waar de meeste mensen toch wat behoudender zijn.” Uiteindelijk kreeg Van Erven toch de handen op elkaar voor de bouw. Het werd het meest duurzame logistieke gebouw ter wereld, op dat moment. Het gebouw kreeg een vijf sterren Breeam-NL Outstanding-duurzaamheidscertificaat, het keurmerk voor duurzame gebouwen.

‘Robotisering is niet alles zaligmakend, want het zijn enorme investeringen’

Alphons van ERven, directeur bij Rhenus Logistics

Van Erven: “Een van de Duitse eigenaren van Rhenus kwam kijken, reed vervolgens weer terug naar huis in Duitsland en zei tegen de huisarchitect aldaar: ‘Ga naar Tilburg, ga kijken, wij willen meer van dit soort panden’. Dat is het mooiste compliment geweest. Dan hebben we toch de juiste snaar weten te raken.” Inmiddels heeft Rhenus een minimum-Breeam-standaard voor het hele concern omarmd.

Arbeidsmarkt

Een duurzaam gebouw raakt ook de tweede ontwikkeling die Van Erven in de sector ziet: arbeidsmarktkrapte. “In de logistieke sector is het moeilijk aan voldoende en geschikt personeel te komen. Dan helpt het als het gebouw waar je komt werken een prettige werkplek is”, vertelt de directeur. “Ik geloof erin dat mensen in een fijn gebouw tot betere prestaties komen.” Afgelopen jaar werden de gegevens op dit vlak iets verstoord door corona, maar een jaar na de ingebruikname van het nieuwe gebouw zag Van Erven het ziekteverzuimcijfer in zijn organisatie flink teruglopen. “Ik krijg zelfs open sollicitaties van mensen die het gebouw alleen maar hebben gezien. Dat is best uniek.”

Bij de ontwikkeling van het gebouw is gelet op de toetreding van daglicht. Bijna op alle plekken in het gebouw is er uitzicht naar buiten. “Oudere magazijnen zijn vaak donker, somber en slecht verlicht. Die omstandigheden dragen bepaald niet bij aan de performance van medewerkers. Wij wilden dat echt anders.” Het vele daglicht zorgt er ook voor dat er veel minder energie nodig is voor verlichting: 70 procent elektriciteitsbesparing op verlichting. “Dat is gigantisch.” Ook is gelet op materiaalgebruik. Er zijn veel natuurlijke tinten toegepast in het gebouw, veel hout. En het bedrijfsrestaurant heeft een bewust andere sfeer dan de werkplek. “Daar moet je kunnen ontspannen.”

rhenus logistics tilburg duurzaamheid
De vestiging van Rhenus Logistics in Tilburg. “Ik geloof erin dat mensen in een fijn gebouw tot betere prestaties komen”, zegt Van Erven.

Flexibiliteit in arbeidsvoorwaarden is volgens Van Erven ook een belangrijke factor in het aantrekken van personeel. Medewerkers van Rhenus hebben een eigen budget van flexibele uren en kunnen binnen grenzen start- en eindtijd zelf bepalen. Wat meer vrijheid, wat meer flexibiliteit dus. “Daar wordt ook gretig gebruik van gemaakt.” 

Van Erven verwacht dat de krapte op de arbeidsmarkt de komende jaren steeds verder toeneemt door vergrijzing en uitstroom. “We zullen dus in toenemende mate een beroep moeten doen op arbeidsmigranten.”

Digitale intelligentie

Een andere trend is de toenemende digitale intelligentie. De hoeveelheid data binnen logistieke bedrijven neemt snel toe: “Wij weten soms meer van het logistieke proces dan de klant zelf”, zegt Van Erven. “Die data analyseren we, waardoor we betere planningen kunnen maken, beter kunnen vooruitzien en efficiënter kunnen werken.” Hij benadrukt dat goed kunnen plannen ook beter is voor de werknemers van een organisatie. Die kun je beter inplannen en meer zekerheid geven. “Daardoor kunnen we ook vaste arbeidscontracten aanbieden, en niet alleen maar werken met flexkrachten.”

Door de toenemende intelligentie binnen logistieke bedrijven verwacht Van Erven dat de sector ook een andere rol krijgt in de relatie met zijn opdrachtgever. “We worden meer partners en zijn samen met de logistieke afdeling van onze klanten in gesprek om de logistiek te optimaliseren.”

duurzaamheid robotisering
“Digitalisering vraagt ook een ander type medewerkers, want ze moeten goed met die systemen kunnen omgaan en de data kunnen analyseren.”

Wat betreft automatisering en robotisering verwacht Van Erven een verdere doorontwikkeling. “Maar tot op zekere hoogte. Robotisering is niet alles zaligmakend, want het zijn enorme investeringen.” Zijn bedrijf automatiseert vooral de administratieve systemen, om de stromen te kunnen optimaliseren. En investeren gebeurt in generieke robotsystemen, die niet klant afhankelijk zijn. “Digitalisering vraagt ook een ander type medewerkers, want ze moeten goed met die systemen kunnen omgaan en de data kunnen analyseren. We zien het gemiddelde opleidingsniveau binnen ons bedrijf stijgen.”

Schaalvergroting

Ten slotte noemt Van Ervan schaalvergroting als belangrijke trend. Al verwacht hij dat de enorme schaalvergroting zich de afgelopen jaren al heeft voltrokken. “Er is een grote consolidatieslag geweest. De overnames worden kleiner in aantal, maar groter in omvang.” Ook de eigen moederorganisatie neemt zes tot tien bedrijven per jaar over. “Voor de kleinere spelers is er door alle voorgaande trends minder bestaansrecht”, aldus Van Erven. “Maar er zijn grenzen aan de groei. Opdrachtgevers zijn bezig hun logistieke stromen korter te maken, minder mondiaal, meer regionaal en soms zelfs lokaal.”

Lees ook: ‘Sector transport en logistiek moet cultuuromslag maken van kostenpost naar toegevoegde waarde’