Het is 10 oktober 2030 en mijn telefoon gaat, het zijn Marjan Minnesma en Roger Cox: “Henk, we gaan de sector Transport en Logistiek voor het gerecht dagen. We zien het graag anders maar de sector komt niet in beweging. Jullie hebben elkaar volledig klemgereden.”  

Deze passage schreef ik in oktober 2022 als start van een column waarin ik mijn vrees deelde dat we als logistieke sector in de rechtbank mogen plaatsnemen. In navolging van Shell en onze overheid mogen we in het beklaagdenbankje gaan zitten voor ons aandeel in de klimaatopwarming, de daaruit voortkomende schade en onvoldoende concrete plannen om te verduurzamen.  

We zijn nu anderhalf jaar verder. In die tijd heb ik vele voorbeelden van duurzame investeringen en een veelvoud aan groene beloftes voorbij zien komen, dan zijn we lekker bezig toch?  

Dat zou ik graag zeggen, maar voorbeelden en bewijslast dat we nog lang niet genoeg doen, blijven zich óók opstapelen. Met de publicatie ‘De Staat van het Europees Transport 2024’ van Transport & Environment als recente alarmbel voor de logistieke sector: ‘bij ongewijzigd beleid veroorzaken wegverkeer, lucht- en scheepvaart in 2030 mogelijk 44% van de totale Europese broeikasgassen’.  

De belangrijkste oorzaken? Andere sectoren brengen de uitstoot driemaal sneller terug, en in vergelijking met andere sectoren laten wet- en regelgeving de transportsector nog behoorlijk vrij om zelf de nodige stappen te maken. 

 Kijken we in dezelfde publicatie louter naar de data over vrachtwagens en bussen, dan is het aandeel kleiner, maar de trend vergelijkbaar. Vrachtwagens zijn nu de bron van 6% van Europa’s broeikasgassen. De prognose is dat dit aandeel met ruim een kwart zal stijgen naar 7,8% in 2030. Behalve een procentuele groei is de uitstoot van het wegtransport ook in absolute zin al decennia stijgende: de laatst beschikbare cijfers zijn van 2022 (uitstoot: 239 MtCO2). Dat is 26% meer dan in 1990, een jaar waarin menig vrachtwagen nog zwarte rook uitstootte.  

Als je bedenkt dat vrachtwagens in de afgelopen decennia al aanzienlijk minder vervuilend zijn geworden en we de komende jaren een groeiend aandeel e-trucks mogen verwachten, dan rest de vraag: hoe kan dit?  

Het antwoord ligt in een enorme groei in gereden kilometers. Die doet het effect van de ‘schonere’ diesels teniet, gecombineerd met de immense onbenutte capaciteit in onze sector, capaciteit die we maar niet gevuld krijgen. Zo zijn alleen al tussen 2011 en 2021 de transportkilometers met 16% toegenomen én rijden we in de EU voor 20% helemaal leeg rond, aldus de cijfers van Eurostat, ons Europese broertje van het CBS.  

Krijgt u al zin om de tanden in onze collectieve inefficiëntie te zetten? Of ziet u dit taaie probleem liever gepeperd met een oplopend chauffeurstekort? 

De inefficiëntie, de onbenutte transportcapaciteit, het daarmee weggegooide kapitaal én de vervuiling die de logistieke keten teweegbrengt, zijn onhoudbaar. Ingrediënten om hier nú iets aan te doen zijn bekend, betaalbaar en breed beschikbaar. Dus waarom passen we dit niet toe?  

Zeker als de meeste andere sectoren het ondertussen wel voor elkaar krijgen om hun totale uitstoot omlaag te brengen, is het denkbaar dat onze sector nog eens echt voor het gerecht gedaagd wordt. In tegenstelling tot andere sectoren zijn we op dit moment nog gevrijwaard van dit soort klappen, dus laten we dan ook onze verantwoordelijkheid pakken en zo snel veranderen dat dit zo blijft.  

Daarom nogmaals de oproep aan u:  

Werk samen, proef van de uitgebreide menukaart waarmee je je bestaande (transport)middelen beter kunt benutten en zie hoe gemakkelijk het is om zonder grote investeringen een deel van de eerder genoemde uitdagingen nú al het hoofd te bieden. Het zal u smaken! 

PS: Kijk ook eens op de Earth Overshoot Day. 

Henk van der Wal is eigenaar en ceo van Van der Wal en SmartWay Logistics.