Tijdens mijn studie Nederlands Recht, eind jaren ’90, hoorde ik bij het keuzevak IT-recht voor het eerst over 'intelligent agents', slimme tools op het internet. Tegelijkertijd was ik me bewust van de kwetsbaarheid van de digitale infrastructuur. Mijn scriptie schreef ik over de hack van het betalingssysteem van een gerenommeerde bank met behulp van een Trojaans paard. 

Nu, ruim 25 jaar later, is kunstmatige intelligentie (AI) het buzzwoord. Met behulp van AI kunnen we big data analyseren en nieuwe patronen en inzichten ontdekken. Het is begrijpelijk dat bepaalde sectoren zich bewust zijn geworden van de impact van deze ongekende en razendsnelle ontwikkeling, en de concurrentie ervan voelen. Want afhankelijk van de nauwkeurigheid van de data (is het een ‘lake' of een ‘swamp’?), kan AI ons veel werk uit handen nemen. Ook zullen we ons werk anders moeten gaan organiseren.  

Hoe kan AI worden toegepast in de transportsector en dus ook de railsector? Kunnen we met behulp van AI eindelijk de taalbarrière van machinisten doorbreken? In tegenstelling tot het wegtransport worden machinisten geacht de taal te spreken van het land waar ze doorheen rijden om zodoende goede afstemming te hebben met de verkeersleiding. Op de grens wordt dus vaak van machinist gewisseld. Als je het zou kunnen ondervangen met AI, bespaar je tijd en kosten waardoor het spoor aantrekkelijker wordt voor verladers en wegvervoerders. Deze toepassing kan uiteraard evengoed een hulpmiddel zijn voor taalbarrières bij het wegtransport.
Kunnen we met behulp van AI ook het onderhoud van infrastructuur – weg, water en spoor - en rollend materieel beter voorspellen? En kunnen we met behulp van AI ons werk leuker en efficiënter maken, zodat we meer tijd hebben voor complexere taken en voor de klant? Ik hoop het van harte. Want voor alle modaliteiten is hier veel winst te behalen en kan er beter op elkaar ingespeeld worden.   

Naast AI zal 2024 ook het jaar zijn waarin aandacht wordt besteed aan de Network and Information Security (NIS2) richtlijn. De vervoerssector, waar spoorwegondernemingen en infrastructuurbeheerders onder vallen, wordt beschouwd als een essentiële sector. Een hack kan ernstige verstoringen veroorzaken en het vervoer lamleggen. Helaas hebben we binnen de spoorsector het afgelopen jaar de impact ondervonden van reguliere ICT-storingen.  
Als de vervoerssector zo cruciaal is in het kader van NIS2, moeten de beleidsmakers in Den Haag hier dan ook niet buiten crisismomenten aan denken? En meer middelen beschikbaar stellen voor onze sector? Logistiek, en de bijbehorende infrastructuur, zijn niet alleen essentieel tijdens een pandemie of voor militaire mobilisatie. Ze zijn op elk moment, dag en nacht, cruciaal voor het goed functioneren van onze samenleving. 

Daar hebben we geen Trojaanse paarden voor nodig om dat te bewijzen! 

Caroline Koiter is Directeur bij Rail Cargo

Lees ook: De impact van NIS2 op de logistieke sector