De aftrap van het Spoorcongres 2024 deed Caroline Koiter, directeur van Rail Cargo Information. Zij stak zoals te verwachten de railsector meteen een hart onder de riem. “Terwijl Europa zich voorbereidt op een Olympisch jaar in Parijs, beseffen we dat onze sector ook topprestaties levert. Net als topsporters dat doen, wordt er dag en nacht, in weer en wind gewerkt om het beste resultaat te behalen, om goederen op de juiste plek te krijgen. Een immense prestatie waar helaas niet altijd erkenning voor wordt gegeven.” 

Mobiliteit in gevaar 

De vloer was vervolgens voor Ronald Paul, Boegbeeld van de Topsector Logistiek, en Michel Rademaker, Deputy Executive Director van The Hague Centre for Strategic Studies. Paul benadrukte de noodzaak om de logistiek overal te promoten. “Weliswaar staat Nederland als logistiek land nummer twee op de ranking van de Wereldbank en doen we het goed op alle lijstjes, maar als het gaat om mobiliteit, dan is het hier geen vijf voor, maar vijf over twaalf. Zelfs bij het laagste groeiscenario staan we vast in 2040.”  

Dat maakt volgens Paul de uitdaging voor de logistiek ongelofelijk groot. “Het lastige is dat logistiek vaak niet zichtbaar is. Je merkt het pas als het er niet meer is. Daarom nu met z’n allen de handen uit de mouwen.”  

Alarmknop  

Het is niet voor niets dat Paul een brief heeft gestuurd aan de informateur met daarin een aantal aandachtspunten voor het nieuwe kabinet/nieuwe regeerakkoord. Hij vervolgt: “De logistiek totaal realiseert 14% van het bruto nationaal product, ofwel 123 miljard euro. Er wordt wel eens vergeten dat de logistiek een forse bijdrage levert aan de Nederlandse economie. Daarbij is het probleem dat niemand ervaart dat de logistiek een knelpunt is. Laatst op een congres heb ik gezegd dat het goed zou zijn als heel logistiek Nederland eens dag z’n werk niet zou doen. Dan liggen de winkelschappen minder vol en zijn ziekenhuizen niet meer bevoorraad. Misschien worden er dan eens vragen gesteld in ons parlement. Logistiek is niet zo vanzelfsprekend.” 

Geopolitieke ontwikkelingen 

Rademaker gaat in op de geopolitieke ontwikkelingen die van invloed zijn op Nederland en de logistiek. Ook daar is volgens hem vaak te weinig aandacht voor. “De context waarin we functioneren, verandert. De strijd tussen Amerika en China, de zorgen over Taiwan, de oorlog in Gaza en als gevolg daarvan de perikelen in de straat van Hormuz met alle logistieke vertragingen van dien. Maar de kracht van de logistiek is dat we altijd een weg vinden om te zorgen dat alles doorloopt. Met intermodaal vervoer is er altijd een manier om geopolitieke ontwikkelingen op te kunnen vangen. Tegelijk is dat natuurlijk ook de zwakte van de logistiek. Want daarmee krijgen we niet de aandacht die we nodig hebben.” 

Harmoniseren 

Op de vraag of die veranderende context ook kansen biedt, knikt Michels. “Ondernemers zien altijd kansen. De zorg die ik heb, is dat we te nationaal denken. Als Europa moeten we als blok kunnen optrekken. En dat heeft ook consequenties voor railvervoer. Het is niet te geloven dat je met één treinkaartje niet van hier naar Zuid-Europa kunt reizen. Er liggen wat dat betreft enorme kansen om dat speelveld te harmoniseren.”  

Daarbij veranderen soms de spelregels tijdens het spel. “Zo zie je nu veel Chinese elektrische auto’s in de havens staan. Relatief goedkope auto’s, omdat die sector in China zwaar wordt gesubsidieerd. Een ongelijk speelveld dus, met een spel dat verhardt. Daar moeten we ons rekenschap van geven en iets mee doen. Anders zijn we te laat.”  

Disruptie aanpakken 

Paul benadrukt in dit kader ook het belang van modaliteiten om elkaar te kunnen vinden en samen te werken in geval van disrupties. “Wil je als sector het verschil blijven maken, dan moet je iets doen aan de segmentatie die er nu is tussen de vervoersmodaliteiten.”  

Ten slotte roept Paul spoorvervoerders ook op actie te ondernemen en in beroep te gaan tegen de bouw van woningen dicht bij spoorlijnen. “Over twintig jaar gaan die bewoners klagen en moet het spoorvervoer op die trajecten worden teruggeschroefd. Spoorvervoerders pas op je zaak en roer je meer!” 

Digitalisering 

Mirjam van Velthuizen-Lorman, CFO van Prorail, presenteerde de nieuwe digitaliseringsstrategie van het bedrijf. Het gaat daarbij om vier mogelijke digitale toekomstrichtingen om het speelveld te verbeteren. Naast de digitale replica van het spoorwegnetwerk voor het beter ontwikkelen en programmeren, wordt er ook ingezet op digitale aanleg en onderhoud. Op die manier is het, bij bijvoorbeeld groot onderhoud, mogelijk om gemaakte jaarplanningen met algoritmes snel te kunnen herplannen. Daar is veel winst te behalen, volgens haar. Verder is er ook aandacht voor het verdelen van de spoorcapaciteit gedreven door data en de vraag van de klant. Ten slotte zet Prorail in op intelligent verkeersmanagement. “Zoals ook bij navigatiesystemen in de auto, moeten er ook voor het spoor systemen komen die, als dat nodig is, voor bepaalde trajecten snel met alternatieve routes komen.” 

Teamwork 

Pim Bastiaanse van Dow Chemical benadrukte het belang van teamwork binnen de keten waarin Dow opereert, en tussen de verschillende modaliteiten. Daarbij speelt spoorvervoer een belangrijke rol. Hij vertelde dat Dow mogelijkheden zoekt om samen met andere bedrijven in de regio lading te bundelen, en gebruik te maken van het spoor.  

Van groot belang is volgens Bastiaanse dat goederentreinen op het spoornet evenveel rechten hebben als passagierstreinen. Verder zegt hij: “Het is belangrijk het corridordenken te versterken en uniforme werkprocedures en systemen te implementeren om zo te komen tot een naadloze en geïntegreerde spoorinfrastructuur.” 

BEAT Cycling Club 

Een ander mooi voorbeeld van teamwork, in dit geval met als doel om duurzaam te vervoeren, was BEAT Cycling Club. Twan van Schie, duurzaamheidsman bij deze wielerploeg, vertelde enthousiast hoe BEAT daar dit jaar een volgende stap in zet. “Vorig jaar al stapte BEAT Cycling Club als eerste ploeg structureel over op elektrische ploegleiderswagens. Februari dit jaar reisden zowel de renners van BEAT als het materiaal naar Girona en Catalonië met de trein naar trainingskamp Spanje in plaats van met het inmiddels traditionele vliegtuig. Het vervoer per spoor levert BEAT naar schatting meer dan 80% reductie in uitstoot op ten opzichte van de originele reis.”  

Lees ook: Modal shift straks achterhaald door e-trucks?